Je date iemand die een flink stuk ouder of jonger is dan jij, en af en toe flitst die vraag door je hoofd: houdt dit eigenlijk stand? Op datingapps zie je steeds vaker matches met een leeftijdsverschil van tien jaar of meer, en de meeste adviezen daarover blijven hangen in gevoel en anekdotes. Het CBS deed het anders: het volgde duizenden Nederlandse stellen die in 2003 trouwden of gingen samenwonen, twaalf jaar lang, en zette de scheidingscijfers naast het leeftijdsverschil tussen de partners. De uitkomst is een stuk concreter dan de meeste relatieadviezen die je online tegenkomt.
Wat de cijfers precies laten zien
Stellen met minder dan vijf jaar leeftijdsverschil zijn na twaalf jaar in ongeveer een kwart van de gevallen uit elkaar. Loopt het verschil op naar vijf tot tien jaar, dan stijgt die kans naar bijna dertig procent. Bij een verschil van meer dan tien jaar is ruim een derde van de stellen na diezelfde twaalf jaar niet meer samen. Geen dramatisch verschil op papier, maar wel een patroon dat elk jaar terugkomt in de statistieken.
Opvallend is ook wie er ouder is. Heterorelaties met een groot leeftijdsverschil hebben volgens het CBS iets meer kans van slagen als de man de oudste van de twee is. De verklaring die onderzoekers geven, gaat niet over romantiek maar over generaties: partners met een groot verschil groeiden vaak op in andere tijdperken, met andere ideeën over een relatie, en dat wringt soms meer dan verwacht. Denk aan simpele dingen als muzieksmaak of het gebruik van sociale media, maar ook aan grotere thema's zoals wanneer je kinderen wilt of hoe je tegen carrière aankijkt. Bij een klein leeftijdsverschil loop je vaker in dezelfde levensfase, en dat scheelt blijkbaar meer wrijving dan je zou denken.
Jong samenwonen is minstens zo'n grote risicofactor
Leeftijdsverschil is trouwens niet de enige knop waar je aan draait. Ga je tussen je achttiende en twintigste al samenwonen, dan is de kans 49 procent dat je twaalf jaar later uit elkaar bent. Wacht je tot je tussen de twintig en vierentwintig bent, dan daalt dat naar 29 procent. Vanaf 25 jaar zakt het risico voor alle leeftijdsgroepen naar ongeveer een kwart. Timing blijkt dus net zo zwaar te wegen als leeftijdsverschil, misschien wel zwaarder. Dat is deels logisch: op je achttiende weet je vaak nog niet precies wat je zoekt in een partner, en samenwonen voelt dan sneller als de volgende logische stap dan als een bewuste keuze. Twijfel je over hoe je sowieso op dat punt komt waar samenwonen ter sprake komt? Begin bij de basis met een eerste date die goed voelt in plaats van meteen door te denken over de toekomst.
Opleiding weegt zwaarder dan leeftijd
Het CBS vond nog een factor die de meeste mensen niet op hun bingokaart hadden staan: opleidingsniveau. Hebben beide partners een hbo- of universitair diploma, dan is de kans op een breuk binnen twaalf jaar 19 procent. Hebben allebei geen hoger diploma, dan loopt dat op naar 31 procent. Heeft een van de twee wel een hoger diploma en de ander niet, dan land je precies daartussenin. Onderzoekers wijzen op gedeelde interesses, vergelijkbare werkritmes en overeenkomstige toekomstplannen als verklaring. Wie bewust op zoek is naar een partner met wie het klikt op meer vlakken dan alleen leeftijd, vindt in deze gids voor het vinden van de juiste partner concrete aanknopingspunten.
Andere dingen die de kans op een breuk vergroten
Naast leeftijd, samenwoonleeftijd en opleiding noemt het CBS nog een rij factoren: ongetrouwde stellen gaan vaker uit elkaar dan getrouwde, koppels zonder kinderen splitsen vaker dan koppels met kinderen, en een laag inkomen vergroot het risico eveneens. Kinderen uit een eerdere relatie en een verschillende migratieachtergrond tussen partners drukken de slagingskans ook. Het zijn stuk voor stuk factoren die los van leeftijd meespelen, en die het simpele idee "oud versus jong" nogal relativeren. Stapel je twee of drie van deze factoren op elkaar, bijvoorbeeld een groot leeftijdsverschil combineren met vroeg samenwonen, dan telt het risico zich op. Andersom geldt hetzelfde: een klein leeftijdsverschil met een vergelijkbaar opleidingsniveau en een latere samenwoonleeftijd scoort in de cijfers structureel beter.
Dit bepaalt geen enkel cijfer voor jou persoonlijk
Toen de NOS over dit CBS-onderzoek publiceerde, kwamen er meteen tientallen reacties van koppels met een groot leeftijdsverschil die al jaren dolgelukkig zijn en zich totaal niet herkenden in de percentages. Terecht, want het gaat hier om correlaties over duizenden stellen, niet om een voorspelling voor jouw relatie. Een verschil van vijftien jaar betekent niet dat je gedoemd bent, net zomin als een verschil van een jaar garant staat voor een leven lang samen. Wat de cijfers wel laten zien: acceptatie van je omgeving, gelijklopende levensfases en een gedeeld ritme in werk en toekomstplannen doen meer voor de duurzaamheid van een relatie dan het aantal jaren tussen jullie geboortedatums. Loopt het toch mis, dan lees je in wat je vooral niet moet doen na een relatiebreuk hoe je daar verstandig mee omgaat. En loopt het niet mis? Dan ben je gewoon een van de statistieken die het tegendeel bewijst.